Stel: het is kerst en je wil het ultieme cadeau aan je geliefde geven. Wanneer je hiervoor advies bij een econoom zou vragen, zou je tot op heden een ander cadeau geadviseerd krijgen dan wanneer je exact dezelfde vraag aan een socioloog zou stellen.

Om de onderbouwing van de econoom duidelijk te maken, volgt hier eerst een korte toelichting vanuit de micro-economie. De micro-economie wordt sinds zijn oorsprong gedomineerd door de neoklassieke school van economen. Een stroming uit de 19^e eeuw die analyseren hoe prijzen, output, en inkomens tot stand komen als resultaat van winstmaximalisatie van bedrijven aan de ene kant en ‘nutsmaximalisatie’ van consumenten aan de andere kant die op basis van schaarse middelen en restricties hun keuzes maken.

De nutsfunctie = een wiskundige formule die het ‘nut’ van een individu beschrijft. Nut is een vorm van economische jargon, dat officieus niks meer betekent dan: ‘de mate van geluk die verkregen kan worden aan de hand van de keuze in verschillende relevante variabelen’.

Aan de hand van deze micro-economische visie, zou voor een econoom geld het ultieme cadeau zijn. Want, zo kan zijn geliefde zelf haar optimale bundel bepalen en zodoende haar nut maximaliseren. Wanneer een econoom daarentegen zelf een cadeau zou uitkiezen voor zijn geliefde (zonder kennis van haar nutsfunctie), zou haar nut op zijn best geëvenaard worden ten opzichte van geld, maar zou het hoogstwaarschijnlijk minder uitpakken.

Een socioloog daarentegen gaat ervan uit dat zijn geliefde er extra waarde aan hecht wanneer hij zelf actief zijn best doet om haar met een persoonlijk cadeau te verrassen. De tijd en moeite die erin is gestoken weegt hierbij zwaarder dan de uiteindelijke gebruikswaarde.

Vreemd eigenlijk, dat er op basis van twee plausibele argumentaties toch een verschillend cadeau geadviseerd zou worden.

Om toch tot een unaniem advies te komen, dienen individuele nutsfuncties in mijn mening meer ‘zachte’ variabelen te bevatten. Zo kan er in de nutsfunctie bijvoorbeeld ook een variabele  geïmplementeerd worden die de mate aangeeft waarin iemand daadwerkelijk functioneel redeneert. Een andere  mogelijkheid is een nutsfunctie binnen de nutsfunctie die aangeeft hoeveel nut er ontleent wordt aan de moeite die iemand in een cadeau gestopt heeft. Op deze manier wordt de mate van geluk, wiskundig beter beschreven.

Wanneer deze zachte variabelen succesvol geïmplementeerd worden, zullen de socioloog en de econoom elkaars handen schudden en zal jouw geliefde de kerst van haar leven hebben.

Indien zij al haar nut aan materiële zaken ontleent…